Balıkesir’in ilk milletvekilleri önce yemin etti sonra resmi izinle cepheye gitti

Araştırmacı Yazar Aydın Ayhan, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ilk açılışı zamanında Balıkesir milletvekillerinin yemin edemediğini çünkü aynı zamanda Balıkesir bölgesinde süren direnişlerde cephede yer aldığını açıkladı. Haziran ayında Ankara’ya gelerek yemin eden ve resmen milletvekili unvanı alan 3 milletvekilinin daha sonra resmi izin ile tekrar cepheye döndüğünü söyledi. TBMM’nin resmi ’cephe izni’ verdiği milletvekilleri zafere giden yolda büyük rol oynadı.

Balıkesirli Araştırmacı Yazar Aydın Ayhan, 30 Ağustos’ta büyük zafere giden yolda yaptığı yeni araştırma ve belgeleri İHA ile paylaştı. Kuvayi Milliye Kütüphanesi Aydın Ayhan kitaplığında önemli eserler sergileyen Aydın Ayhan, şunları söyledi: "İlk meclisin açılışında Balıkesir milletvekilleri bulunamadılar. Tek nedeni cephede olmalarıydı. Ayvalık cephesi, İvrindi cephesi, Salihli cephesi, Akhisar cephesi, Soma cephesi o dönem yoğun bir mücadele var. Bunlar Yunan ordusunun karşısında dimdik duruyorlar. Balıkesir 30 Haziran 1920’de işgal edildi. İşgal edilince bir şey olması gerekiyor. Bir grupta gitti, İnegöl cephesi küplüce hattını tuttu. Bu milletvekilleri (Mehmet Vehbi Bolak, Hasan Basri Çantay, Abdülgafur Iştın Efendi) Haziran ayı sonu Temmuz başı Ankara’ya geldiler, yemin ettiler ve yemin eder etmez ortak bir dilekçe vererek cephe izni istiyorlar. (Bunlar meclis kayıtlarında yer alıyor) sonra tekrar cepheye giderek düşmana karşı durmaya devam ediyorlar. Bu milletvekillerinin cepheden ne zaman döndüğüne dair bir kayıt yok. Ancak, 2 ay sonra mecliste konuşmalara tekrar başlamışlar"

’Kangren olan kol morfinsiz kesildi’

Kuvayi Milliye şehri olarak bilinen Balıkesir ve bölgesi için derin araştırmalar yapan Aydın Ayhan, Yunan işgaline karşı yapılan direniş içinde Türklerin gizli bir teşkilat da kurduğunu söyledi. Bu teşkilata mensup kişilerin haber iletişimi sağladığını, gerektiğinde silah sevkiyatı yaptığını, yaralı askerleri taşıdığını açıkladı. Varnalı İsmail Hakkı Bey’in bu teşkilatın başında olduğunu ifade eden Aydın Ayhan, kendisinin de Balıkesir’de o dönemlerde bir dükkanı olduğunu ve ilerleyen yıllarda da bir dönem belediye başkanlığı yaptığını söyledi. Dönem ile ilgili bir olay anlatan Ayhan, "Varnalı İsmail Hakkı Bey o dönemlerde anlatıyor. Bir gün birisi çıktı dükkana geldi. Kol sarılı. Dağlarda yapılan çatışmalarda mermi yemiş kolu sarılı gelmiş. Hemen bir doktor buluyorlar. Doktor bakıyor. ’Evladım senin kolunu kesmemiz lazım, kangren olmuş. Ancak, morfin yok. Acil kesilmesi lazım, sen bu gece beni bekle gelip keseceğim kolunu’ diyor. Karanlık çökünce doktor geliyor. ’Evlat diyor, dışarda Yunan askeri var. Hık dersen Yunan duyar. Sesini çıkarma, bayılabilirsen daha iyi olur’ diyor. Ertesi gün kol sarılı, üzerine heybe koyulmuş ve çekip gitti diye anlatıyor Varnalı İsmail Hakkı Bey"

Gizli tanık kullanılmış

Yunanların 100 civarında Türk askerini esir alarak Bandırma’da yargıladığını anlatan Aydın Ayhan, o dönemde ’gizli tanık’ kullandıklarını söyledi. Yunanca yazılmış olan yargılama tutanaklarını da Aydın Ayhan Kitalığı’nda sergileyen Aydın Ayhan, "Bunlar Yunanca, ben bunları buldum. Bir süre sonra tercüme ettirdim. Yunanlılar o zaman gizli tanık kullanmışlar. Mesela, Ahmet oğlu Mehmet hakkında 87 numaralı tanık şunları söylüyor gibi bir yargılama olmuş. Yine savcının yargılanan Kuvayi Milliyeciler hakkında istedikleri cezaların da metni var. Bunlar Balıkesir’den kaçarken 2-3 sayfalık bir evrakı da bırakıyorlar. Burada da gizli tanık olan 70 kişinin isimleri yazıyor. Bunlar kim diye daha sonra bakılıyor. 5’i gayri müslim 65’i müslüman. Bunların hepsi Yunan makamları tarafından damgalanmış, mühürlenmiş. Buna benzer olaylar oldu. Mesela Muhiytin Bey Yunanlılar zamanında Belediye Başkanlığı yapmış, Balıkesir’den kaçtı gitti. Yunanistan’da öldü" dedi.